Skip to content

☎ 090-998-8151 | ✉ [email protected] | 🕐 Mon–Fri 9:00–17:00 | 💬 @sync.innovation
☎ 090-998-8151 |
🕐 Mon–Fri 9:00–17:00 | 💬 @sync.innovation

Polymer Processing ตอนที่ 1: กระบวนการขึ้นรูปเทอร์โมพลาสติก ฉีด อัดรีด เป่า และ 3D Printing

Polymer Processing ตอนที่ 1: กระบวนการขึ้นรูปเทอร์โมพลาสติก ฉีด อัดรีด เป่า และ 3D Printing

พลาสติกที่อยู่รอบตัวเรา ตั้งแต่ขวดน้ำ ท่อพีวีซี ชิ้นส่วนรถยนต์ ไปจนถึงเส้นพลาสติกของเครื่องพิมพ์ 3 มิติ ล้วนผ่าน กระบวนการแปรรูปพอลิเมอร์ (Polymer Processing) ที่ต่างกันตามรูปร่างและจำนวนที่ผลิต บทความนี้เป็นตอนที่ 1 ของซีรีส์ อธิบายกระบวนการขึ้นรูป เทอร์โมพลาสติก หลัก ๆ ในอุตสาหกรรม และเปรียบเทียบกับการพิมพ์ 3 มิติว่าเหมาะกับงานแบบไหน (อ่านตอนที่ 2 Polymer Processing: Thermoset)

พอลิเมอร์คืออะไร แบ่งได้กี่กลุ่ม

แผนภาพโครงสร้างเทอร์โมพลาสติก อีลาสโตเมอร์ และเทอร์โมเซต
โครงสร้างโมเลกุลของเทอร์โมพลาสติก อีลาสโตเมอร์ และเทอร์โมเซต

พอลิเมอร์เกิดจากโมเลกุลขนาดเล็ก (มอนอเมอร์) จำนวนมากต่อกันเป็นสายยาว แบ่งตามพฤติกรรมเมื่อได้รับความร้อนได้ 3 กลุ่ม

  • เทอร์โมพลาสติก (Thermoplastic): หลอมเมื่อร้อน แข็งเมื่อเย็น ขึ้นรูปใหม่และรีไซเคิลได้ เช่น PP, PE, ABS, PLA, PETG, ไนลอน ใช้กับเครื่องพิมพ์แบบ FDM และแบบผง (SLS, MJF)
  • เทอร์โมเซต (Thermoset): เชื่อมโยงเป็นร่างแหถาวร หลอมกลับไม่ได้ เช่น อีพ็อกซี เรซินไวแสงของเครื่องพิมพ์เรซิน
  • อีลาสโตเมอร์ (Elastomer): ยืดหยุ่นคล้ายยาง มีทั้งแบบเทอร์โมเซต (ยาง ซิลิโคน) และแบบเทอร์โมพลาสติก (TPU, TPE)

การขึ้นรูปเทอร์โมพลาสติกทุกวิธีมีหลักเดียวกัน คือให้ความร้อนจนหลอม บังคับให้เป็นรูปร่างด้วยแม่พิมพ์ หัวดาย หรือหัวพิมพ์ แล้วทำให้เย็นจนแข็ง

1. การฉีดขึ้นรูป (Injection Molding)

ส่วนประกอบเครื่องฉีดพลาสติกแม่พิมพ์และชุดฉีดของเครื่องฉีดพลาสติก
เครื่องฉีดพลาสติก: ชุดฉีดหลอมเม็ดพลาสติก แล้วอัดเข้าแม่พิมพ์ที่ปิดด้วยแรงสูง

กระบวนการที่ใช้มากที่สุดในการผลิตชิ้นส่วนพลาสติก สกรูหมุนให้เม็ดพลาสติกหลอมด้วยความร้อนและแรงเสียดทาน ดันเนื้อพลาสติกปริมาตรเท่ากันทุกรอบเข้าแม่พิมพ์ เย็นตัวแล้วปลดชิ้นงานด้วยเข็มกระทุ้ง (Ejector Pin) ชิ้นงานทุกชิ้นจึงขนาดและน้ำหนักใกล้เคียงกัน

  • ข้อดี: ผลิตเร็วมาก ทำรูปทรงซับซ้อนได้ ต้นทุนต่อชิ้นต่ำเมื่อผลิตจำนวนมาก
  • ข้อจำกัด: แม่พิมพ์เหล็กราคาหลักแสนถึงหลักล้านบาท และใช้เวลาทำหลายสัปดาห์ คุ้มเมื่อผลิตหลักพันชิ้นขึ้นไป
  • วัสดุที่นิยม: PP, PE, ABS, PC, ไนลอน และพลาสติกเสริมใยแก้ว

ชิ้นส่วนพลาสติกฉีดขนาดเล็กบนนิ้วมือชิ้นส่วนพลาสติก PP เสริมใยแก้ว
ชิ้นงานฉีดมีตั้งแต่ขนาดเล็กกว่านิ้วมือ ไปจนถึงชิ้นส่วนเสริมใยแก้วที่รับแรงสูง

3D Printing ช่วยงานฉีดได้หลายทาง เช่น พิมพ์ต้นแบบตรวจแบบก่อนเปิดแม่พิมพ์ พิมพ์แม่พิมพ์ชั่วคราวด้วยเรซินทนร้อนสำหรับฉีดจำนวนน้อย และพิมพ์จิ๊กฟิกซ์เจอร์ในไลน์ผลิต

2. การอัดรีด (Extrusion)

แผนภาพกระบวนการอัดรีดพลาสติก
สกรูรีดพลาสติกหลอมผ่านหัวดาย ได้ชิ้นงานหน้าตัดเดียวกันยาวต่อเนื่อง

ใช้ผลิตชิ้นงานที่หน้าตัดเหมือนกันตลอดความยาว เช่น ท่อ หลอด แท่ง ราง แผ่น และฟิล์ม สกรูรีดพลาสติกหลอมผ่าน หัวดาย (Die) ที่มีรูปร่างหน้าตัดตามต้องการ แล้วผ่านรางน้ำหล่อเย็นและชุดดึงให้ได้ขนาดคงที่ เส้นพลาสติก (Filament) ของเครื่องพิมพ์ 3 มิติ ก็ผลิตด้วยวิธีนี้ โดยต้องควบคุมเส้นผ่านศูนย์กลางให้คลาดเคลื่อนไม่เกินราว ±0.02–0.05 มม. ซึ่งมีผลต่อคุณภาพงานพิมพ์โดยตรง

3. การเป่าขึ้นรูป (Blow Molding)

กระบวนการ Extrusion Blow Moldingกระบวนการ Stretch Blow Molding
ซ้าย: Extrusion Blow Molding / ขวา: Stretch Blow Molding สำหรับขวด PET

ใช้ผลิตภาชนะกลวงผนังบาง เช่น ขวดน้ำ แกลลอน และถังน้ำมัน

  • Extrusion Blow Molding: รีดพลาสติกเป็นท่อ (Parison) แล้วหนีบในแม่พิมพ์และเป่าลมให้พองเต็มแม่พิมพ์ นิยมกับ HDPE และ PP
  • Injection Stretch Blow Molding: ฉีดหัวขวดสำเร็จรูป (Preform) ก่อน แล้วอุ่น ยืด และเป่าเป็นขวด ใช้ผลิตขวด PET น้ำดื่มและน้ำอัดลม

4. การขึ้นรูปด้วยความร้อนและสุญญากาศ (Thermoforming)

แผนภาพกระบวนการ Thermoforming
อุ่นแผ่นพลาสติกให้นิ่ม แล้วดูดหรืออัดให้แนบแม่พิมพ์

อุ่นแผ่นพลาสติกให้นิ่มแล้วดูดด้วยสุญญากาศหรืออัดด้วยลมให้แนบแม่พิมพ์ ใช้ทำถาดบรรจุภัณฑ์ แพ็กเกจแบบใส (Blister) ฝาครอบเครื่องจักร และป้ายตัวอักษร แม่พิมพ์ทำได้ง่ายและถูก จึง พิมพ์แม่พิมพ์ด้วยเครื่องพิมพ์ 3 มิติ ได้ด้วยเรซินทนร้อนหรือเส้นวิศวกรรม อ่านละเอียดใน Vacuum Forming คืออะไร

5. การอัดขึ้นรูป (Compression Molding)

แผนภาพกระบวนการอัดขึ้นรูปพลาสติก
การอัดขึ้นรูป: วางวัสดุในแม่พิมพ์ร้อนแล้วอัดให้เต็มแม่พิมพ์

วางวัสดุในแม่พิมพ์ที่ร้อนแล้วอัดปิด ใช้กับเทอร์โมพลาสติกเสริมเส้นใยยาวและแผ่นคอมโพสิต ซึ่งการฉีดทำให้เส้นใยหัก และใช้มากกับเทอร์โมเซต (อ่านในตอนที่ 2)

6. การพิมพ์ 3 มิติ (Additive Manufacturing)

การพิมพ์ 3 มิติเป็นวิธีขึ้นรูปเทอร์โมพลาสติกโดยไม่ต้องใช้แม่พิมพ์

  • FDM / FFF: หลอมเส้นพลาสติกแล้วฉีดผ่านหัวฉีดทีละชั้น เหมือนการอัดรีดขนาดจิ๋วที่หัวเคลื่อนที่ได้ อ่าน เครื่องพิมพ์ 3 มิติคืออะไร
  • SLS / MJF: หลอมผงพลาสติก เช่น ไนลอน PA11 และ PA12 ด้วยเลเซอร์หรือหลอดความร้อน ได้ชิ้นงานแข็งแรงใช้งานจริงโดยไม่ต้องมี Support
  • Pellet Extrusion: เครื่องพิมพ์ขนาดใหญ่ที่ใช้เม็ดพลาสติกแบบเดียวกับเครื่องฉีด ลดต้นทุนวัสดุสำหรับชิ้นงานขนาดใหญ่

เปรียบเทียบ: เลือกกระบวนการตามจำนวนผลิต

กระบวนการ จำนวนที่เหมาะ ค่าแม่พิมพ์/เครื่องมือ รูปทรงที่ทำได้
3D Printing 1–หลักร้อยชิ้น ไม่มี ซับซ้อนมาก มีโพรงภายในได้
Thermoforming หลักร้อยถึงหลักหมื่น ต่ำ ชิ้นงานแผ่นบาง ผิวด้านเดียว
Extrusion ต่อเนื่อง ปานกลาง หน้าตัดคงที่
Blow Molding หลักหมื่นขึ้นไป ปานกลางถึงสูง ภาชนะกลวง
Injection Molding หลักพันถึงหลักล้าน สูงมาก ซับซ้อน แม่นยำ

หลายโรงงานใช้ 3D Printing ควบคู่กัน คือพิมพ์ต้นแบบและทดสอบให้แบบนิ่งก่อน แล้วค่อยลงทุนแม่พิมพ์ฉีด ช่วยลดความเสี่ยงแก้แม่พิมพ์ซึ่งมีค่าใช้จ่ายสูง

คลิปวิดีโอที่เกี่ยวข้อง

กระบวนการผลิตเส้นพลาสติกสำหรับเครื่องพิมพ์ 3 มิติ

เครื่อง Vacuum Forming ขึ้นรูปตัวอักษร

ต้องการเครื่องพิมพ์ 3 มิติสำหรับงานต้นแบบ จิ๊กฟิกซ์เจอร์ หรือแม่พิมพ์จำนวนน้อย ดู เครื่องพิมพ์ 3 มิติระดับอุตสาหกรรม หรือปรึกษาฝ่ายขาย โทร 090-998-8151 / LINE @sync.innovation

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ผลิตกี่ชิ้นถึงคุ้มเปิดแม่พิมพ์ฉีด

ขึ้นกับขนาดและความซับซ้อนของชิ้นงาน โดยทั่วไปหลักพันชิ้นขึ้นไปการฉีดจะเริ่มคุ้มกว่า ถ้าน้อยกว่านั้น การพิมพ์ 3 มิติหรือแม่พิมพ์ราคาถูกมักคุ้มกว่า ควรคำนวณต้นทุนเทียบกัน อ่าน วิธีคำนวณต้นทุนการพิมพ์ 3 มิติ

ชิ้นงาน FDM แข็งแรงเท่าชิ้นงานฉีดไหม

ชิ้นงาน FDM แข็งแรงน้อยกว่าในแนวระหว่างชั้น (แกน Z) ส่วนแนวอื่นใกล้เคียงได้ถ้าตั้งค่าและเลือกวัสดุเหมาะสม วัสดุเสริมคาร์บอนไฟเบอร์และการวางชิ้นงานให้แรงไปตามแนวเส้นช่วยได้มาก

เศษชิ้นงานเทอร์โมพลาสติกจากเครื่องพิมพ์รีไซเคิลได้ไหม

หลอมใหม่ได้ในทางทฤษฎี แต่ต้องแยกชนิดพลาสติกและสีให้ชัดเจน และต้องใช้เครื่องบดและเครื่องรีดเส้นที่ควบคุมขนาดได้ดี

Cart 0

Your cart is currently empty.

Start Shopping