Die Casting หรือการหล่อแบบแม่พิมพ์โลหะด้วยแรงดัน คือการฉีดโลหะหลอมเหลวเข้าไปในแม่พิมพ์เหล็ก (Die) ด้วยแรงดันสูงและความเร็วสูง ให้เย็นตัวเป็นชิ้นงานภายในไม่กี่วินาที แล้วเปิดแม่พิมพ์ดันชิ้นงานออก ทำซ้ำได้ต่อเนื่อง เป็นวิธีผลิตชิ้นส่วนอะลูมิเนียมและสังกะสีจำนวนมาก เช่น เสื้อเกียร์ ฝาครอบเครื่องยนต์ โครงเครื่องใช้ไฟฟ้า และอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์ บทความนี้อธิบายหลักการ ประเภทของ Die Casting ปัญหาที่พบบ่อย และบทบาทของ 3D Printing ในงานหล่อ

ฝาครอบเครื่องยนต์อะลูมิเนียม ตัวอย่างชิ้นงานจาก Die Casting
หลักการและจุดเด่นของ Die Casting
- แม่พิมพ์ใช้ซ้ำได้: แม่พิมพ์ทำจากเหล็กเครื่องมือสำหรับงานร้อน (เช่น H13) ใช้ได้หลายหมื่นถึงหลายแสนครั้ง ขึ้นกับชนิดโลหะที่หล่อ
- ผลิตเร็ว: ชิ้นงานเล็กใช้เวลาต่อรอบไม่กี่วินาทีถึงไม่ถึงนาที
- ขนาดแม่นยำ ผิวเรียบ: ตกแต่งน้อย ผนังบางได้ และชิ้นงานทุกชิ้นใกล้เคียงกัน
- ต้นทุนเริ่มต้นสูงมาก: ทั้งแม่พิมพ์และเครื่องฉีด จึงคุ้มเมื่อผลิตหลักหมื่นชิ้นขึ้นไป
- โลหะที่ใช้: อะลูมิเนียม สังกะสี แมกนีเซียม และโลหะผสมทองแดงบางชนิด (โลหะจุดหลอมสูงอย่างเหล็กกล้าไม่นิยม เพราะทำลายแม่พิมพ์เร็ว)

ชิ้นงานหล่อขนาดเล็กหลายชิ้นต่อหนึ่งรอบฉีด ยังติดอยู่กับทางวิ่ง (Runner) ก่อนตัดแยก
Die Casting มีกี่แบบ
1. Hot Chamber Die Casting (ห้องร้อน)
ชุดฉีด (Gooseneck) แช่อยู่ในบ่อโลหะหลอมเหลวตลอดเวลา ลูกสูบดันน้ำโลหะเข้าแม่พิมพ์ได้ทันที รอบการผลิตเร็วมาก เหมาะกับโลหะจุดหลอมต่ำอย่าง สังกะสี และแมกนีเซียมบางเกรด ใช้ผลิตชิ้นส่วนฮาร์ดแวร์ หัวเข็มขัด ซิป และชิ้นส่วนขนาดเล็ก

ส่วนประกอบเครื่อง Hot Chamber: บ่อโลหะหลอมเหลว (Molten Metal) ชุดฉีดคอห่าน (Gooseneck) ลูกสูบ (Piston) แม่พิมพ์ (Die) และชุดปิด-เปิดแม่พิมพ์ (Toggle Clamp)
2. Cold Chamber Die Casting (ห้องเย็น)
ตักน้ำโลหะจากเตาหลอมแยกมาเทใส่กระบอกฉีด (Shot Sleeve) ทีละครั้ง แล้วลูกสูบไฮดรอลิกฉีดเข้าแม่พิมพ์ ใช้กับ อะลูมิเนียม ซึ่งกัดกร่อนชุดฉีดถ้าแช่อยู่ตลอด เป็นแบบที่ใช้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ส่วนใหญ่
3. Low Pressure และ Gravity Die Casting
ใช้แรงดันต่ำหรือแรงโน้มถ่วงเติมแม่พิมพ์ช้า ๆ ได้ชิ้นงานที่มีรูพรุนน้อยกว่า อบชุบความร้อนได้ นิยมใช้ผลิตล้อแม็กอะลูมิเนียมและชิ้นส่วนที่ต้องการความแข็งแรงสูง
4. Mega / Giga Casting
แนวทางใหม่ในอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า ใช้เครื่อง Die Casting ขนาดแรงปิดแม่พิมพ์หลายพันตันหล่อโครงตัวถังส่วนหน้าหรือส่วนหลังเป็นชิ้นเดียว แทนการเชื่อมชิ้นส่วนเหล็กปั๊มหลายสิบชิ้น ลดขั้นตอนประกอบได้มาก

ชิ้นส่วนยานยนต์อะลูมิเนียมที่ผลิตด้วย Die Casting
ขั้นตอนการทำงาน
- หลอมโลหะในเตา ควบคุมอุณหภูมิตามชนิดโลหะ
- ปิดแม่พิมพ์และล็อกด้วยแรงปิดที่มากพอจะต้านแรงดันฉีด
- ฉีดน้ำโลหะผ่านทางวิ่ง (Runner) และทางเข้า (Gate) เข้าช่องว่างรูปชิ้นงาน ด้วยความเร็วสูงในเสี้ยววินาที
- คงแรงดันไว้ระหว่างโลหะเย็นตัวและแข็งตัว เพื่อลดการหดตัวเป็นโพรง
- เปิดแม่พิมพ์ ใช้เข็มดัน (Ejector Pin) ดันชิ้นงานออก
- ตัดทางวิ่ง ครีบเกิน (Flash) และตกแต่ง กลึงหรือเจาะเพิ่มเฉพาะจุดที่ต้องการความแม่นยำสูง
ปัญหาที่พบบ่อยใน Die Casting และวิธีแก้
1. ชิ้นงานไม่เต็มแม่พิมพ์ (Short Shot / Misrun) และรอยประสานเย็น (Cold Shut)
น้ำโลหะเย็นตัวก่อนไหลเต็ม หรือสองสายน้ำโลหะมาชนกันแต่ไม่หลอมรวม สาเหตุมาจากแรงดันหรือความเร็วฉีดต่ำ อุณหภูมิโลหะหรือแม่พิมพ์ต่ำเกินไป ทางวิ่งเล็กเกินไป หรือทางวิ่งในแม่พิมพ์หลายช่องไม่สมดุลกัน


ซ้าย: ผลจำลองการไหลของน้ำโลหะเทียบกับชิ้นงานจริงที่หล่อไม่เต็ม · ขวา: ทางวิ่งแบบสมดุล ให้น้ำโลหะเดินทางถึงทุกช่องพร้อมกัน
2. รูพรุน (Porosity)
มี 2 แบบหลัก คือรูพรุนจากแก๊ส (อากาศที่ติดอยู่ในแม่พิมพ์หรือแก๊สจากสารหล่อลื่นแม่พิมพ์) และโพรงหดตัว (Shrinkage) บริเวณที่หนาและเย็นตัวช้า แก้ได้ด้วยการเพิ่มช่องระบายอากาศและบ่อรับน้ำโลหะส่วนเกิน (Overflow) ใช้ระบบดูดสุญญากาศ ปรับผนังให้หนาสม่ำเสมอ และใช้โปรแกรมจำลองการหล่อตั้งแต่ขั้นออกแบบแม่พิมพ์

ตัวอย่างรูพรุนจากแก๊ส (Gas Porosity) ที่ผิวและในเนื้อชิ้นงาน
3. รอยร้าวและแตก (Crack / Hot Tear)
เกิดจากผิวและเนื้อในเย็นตัวไม่พร้อมกันจนเกิดความเค้นภายใน หรือชิ้นงานถูกรั้งไว้ในแม่พิมพ์ขณะหดตัว แก้โดยปรับรัศมีมุม ความหนาผนัง ระบบหล่อเย็นของแม่พิมพ์ จังหวะเปิดแม่พิมพ์ และเลือกโลหะผสมที่เหมาะกับรูปทรง

รอยร้าวในชิ้นงานจากความเค้นระหว่างเย็นตัว
4. ครีบเกิน (Flash) และโลหะติดแม่พิมพ์ (Soldering)
ครีบเกินเกิดจากแรงปิดแม่พิมพ์ไม่พอหรือแม่พิมพ์สึก ส่วนโลหะติดแม่พิมพ์เกิดจากอุณหภูมิแม่พิมพ์สูงเกินไปหรือสารเคลือบแม่พิมพ์ไม่พอ
Die Casting เทียบกับการหล่อแบบอื่น
| หัวข้อ | Die Casting | Investment Casting | Sand Casting |
|---|---|---|---|
| ค่าแม่พิมพ์ | สูงมาก | ปานกลาง | ต่ำ |
| ต้นทุนต่อชิ้นเมื่อผลิตมาก | ต่ำที่สุด | ปานกลาง | ปานกลาง |
| จำนวนผลิตที่คุ้ม | หลักหมื่นขึ้นไป | ชิ้นเดียวถึงหลักพัน | ชิ้นเดียวถึงปานกลาง |
| โลหะ | อะลูมิเนียม สังกะสี แมกนีเซียม | เกือบทุกชนิด | เกือบทุกชนิด |
อ่านเพิ่ม: Investment Casting (Lost Wax) คืออะไร
3D Printing ช่วยงาน Die Casting อย่างไร
- ทำต้นแบบก่อนสร้างแม่พิมพ์: พิมพ์ชิ้นงานด้วยเรซินหรือเส้นพลาสติกวิศวกรรมเพื่อตรวจรูปทรง ทดลองประกอบ และแก้แบบก่อนลงทุนแม่พิมพ์ราคาสูง
- หล่อชิ้นต้นแบบโลหะจำนวนน้อย: ใช้ต้นแบบพิมพ์ 3 มิติทำแม่พิมพ์แบบ Investment Casting หรือพิมพ์แม่พิมพ์ทราย เพื่อได้ชิ้นงานโลหะจริงไปทดสอบ
- ชิ้นส่วนแม่พิมพ์ที่มีทางน้ำหล่อเย็นตามรูปทรง (Conformal Cooling): พิมพ์ด้วยเครื่อง Metal 3D Printer จากเหล็กเครื่องมือ ช่วยคุมอุณหภูมิแม่พิมพ์ได้สม่ำเสมอ ลดรอบเวลาและปัญหาโพรงหดตัว อ่านเพิ่มใน Metal 3D Printer คืออะไร
- อุปกรณ์จับยึดและเกจตรวจสอบ: พิมพ์ Jig & Fixture สำหรับสายการตัดแต่งและตรวจวัดชิ้นงาน
สนใจเครื่องพิมพ์ 3 มิติสำหรับงานต้นแบบและอุปกรณ์ในสายการผลิต สอบถามฝ่ายขาย โทร 090-998-8151 / LINE @sync.innovation
คลิปวิดีโอที่เกี่ยวข้อง
แอนิเมชันขั้นตอน Hot Chamber Die Casting
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Die Casting กับการฉีดพลาสติกต่างกันอย่างไร
หลักการคล้ายกัน คือฉีดวัสดุหลอมเหลวเข้าแม่พิมพ์โลหะ แต่ Die Casting ใช้โลหะที่ร้อนกว่ามาก แม่พิมพ์ต้องทนความร้อนและการกัดกร่อนของน้ำโลหะ และต้องใช้แรงปิดแม่พิมพ์สูงกว่า
ชิ้นงาน Die Casting เชื่อมหรืออบชุบความร้อนได้ไหม
ชิ้นงานจากการฉีดแรงดันสูงทั่วไปมักมีแก๊สค้างในเนื้อ เมื่อโดนความร้อนสูงอาจเกิดผิวพอง จึงไม่นิยมเชื่อมหรืออบชุบ ยกเว้นใช้กระบวนการสุญญากาศหรือแรงดันต่ำที่ลดแก๊สในเนื้อ
ผลิตกี่ชิ้นถึงคุ้มทำ Die Casting
โดยทั่วไปหลักหมื่นชิ้นขึ้นไป ถ้าจำนวนน้อยกว่านั้น Investment Casting, Sand Casting หรือการกลึงกัดมักคุ้มกว่า







