เรซินทันตกรรม (Dental Resin) สำหรับ 3D Printing มีกี่ประเภท ? คู่มือเลือกใช้งานฉบับสมบูรณ์

เรซินทันตกรรม (Dental Resin) สำหรับงาน 3D Printing ทันตกรรมไม่ได้มีแค่ชนิดเดียว แต่ถูกออกแบบให้เหมาะกับลักษณะงานและข้อบ่งใช้ (Indication) ที่แตกต่างกัน ตั้งแต่การสร้างแบบจำลองฟัน (Dental Model) งานไกด์ผ่าตัด (Surgical Guide) ไปจนถึงงานฟันปลอมดิจิทัล เฝือกสบฟัน ถาดพิมพ์ปาก และงานบูรณะฟัน

ตัวอย่างการแบ่งกลุ่มตามการใช้งานสามารถพิจารณาจากระบบวัสดุและ Workflow ของผู้ผลิตเรซินทันตกรรมหลายราย (เช่น Phrozen, Pac-Dent Rodin, KeyPrint) ซึ่งมีวัสดุสำหรับงาน Dental Model, Surgical Guide, Splint, Denture, Gingiva / Soft Tissue, Custom Tray, Castable และงานทันตกรรมดิจิทัลในรูปแบบต่าง ๆ

ทั้งนี้การแบ่งประเภทในบทความเป็นการจัดกลุ่มตามลักษณะการใช้งานเพื่อให้เข้าใจง่าย

Dental Resin มีกี่ประเภท ?

Dental Resin ไม่ได้มีจำนวนประเภทที่ตายตัวเนื่องจากสามารถแบ่งตามเทคโนโลยี วัสดุ คุณสมบัติ หรือข้อบ่งใช้ได้หลายรูปแบบ ในบทความนี้จะแบ่งตามลักษณะการใช้งานออกเป็น 9 กลุ่มหลัก เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจง่าย ได้แก่

1. เรซินสำหรับสร้างแบบจำลองฟัน (Model Resin)
2. เรซินสำหรับผลิต Surgical Guide (Surgical Guide Resin)
3. เรซินสำหรับครอบฟันและสะพานฟันชั่วคราว (Temporary Crown & Bridge Resin)
4. เรซินสำหรับงานฟันปลอม (Denture Resin)
5. เรซินสำหรับจำลองเหงือกและเนื้อเยื่ออ่อน (Gingiva / Soft Tissue Resin)
6. เรซินสำหรับเฝือกสบฟัน (Splint Resin)
7. เรซินสำหรับถาดพิมพ์ปากเฉพาะบุคคล (Custom Tray Resin)
8. เรซินสำหรับงานหล่อ (Castable Resin)
9. เรซินสำหรับงานบูรณะฟันถาวร (Permanent Restoration Resin)

1. Model Resin – เรซินสำหรับสร้างแบบจำลองฟัน

การใช้งาน: ใช้สำหรับผลิตแบบจำลองทางทันตกรรม ไม่ว่าจะเป็น แบบจำลองเพื่อการศึกษา (Study Model), แบบจำลองเพื่อการวินิจฉัย (Diagnostic Model), แบบจำลองสำหรับงานครอบฟันและสะพานฟัน (Crown & Bridge Model), แบบจำลองรากฟันเทียม (Implant Model) รวมถึงแบบจำลองสำหรับงานทันตกรรมจัดฟัน

จุดเด่นของเรซิน: เรซินกลุ่มนี้เน้น ความแม่นยำของขนาดและรายละเอียด ความคมชัดของพื้นผิว ความแข็งแรง และความคงรูป เพื่อให้แบบจำลองสามารถนำไปใช้วิเคราะห์ วางแผนการรักษา หรือทำงานต่อในห้องปฏิบัติการทันตกรรมได้อย่างแม่นยำ

ตัวอย่างเรซินทันตกรรมยอดนิยม:

• Phrozen เช่น Dental Study Model Resin

• Pac-Dent: Rodin Model Resin สำหรับสร้าง Dental Model และงานจำลองทางทันตกรรม
  
• KeyPrint: KeyModel®
• KeyPrint: KeyModel Ultra™ สำหรับการสร้าง Dental Model ที่ต้องการรายละเอียดและความแม่นยำของแบบจำลอง
  
  

2. Surgical Guide Resin – เรซินสำหรับผลิตไกด์การผ่าตัด

การใช้งาน: ใช้ผลิต โมเดลช่วยในการผ่าตัดทางทันตกรรม (Surgical Guide) โดยเฉพาะงานวางรากฟันเทียม เช่น Drilling Template และ Pilot Drill Guide เพื่อช่วยกำหนดตำแหน่งและทิศทางของการเจาะให้เป็นไปตามแผนการรักษา

จุดเด่นของเรซิน: เน้น ความแม่นยำ ความแข็งแรง ความคงรูป และความเข้ากันได้ทางชีวภาพ (Biocompatibility) เนื่องจากชิ้นงานต้องการความมั่นคงระหว่างการใช้งาน และวัสดุบางรุ่นได้รับการออกแบบให้รองรับการฆ่าเชื้อก่อนนำไปใช้ทางคลินิก

ตัวอย่างเรซินทันตกรรมยอดนิยม:

• Phrozen: รองรับ Surgical Guide Workflow
  
• Pac-Dent: Rodin Surgical Guide 2.0 – เรซินสำหรับผลิต Surgical Guide โดยเฉพาะ
  
• KeyPrint: KeyGuide® – เรซินสำหรับผลิต Surgical Guide เหมาะสำหรับ Workflow ดิจิทัลทางทันตกรรมที่ต้องการความแม่นยำและความคงรูปของชิ้นงาน
  

ข้อควรระวัง: การนำชิ้นงานไปสัมผัสผู้ป่วยต้องตรวจสอบข้อบ่งใช้ การทำความสะอาด การอบหลังพิมพ์และการฆ่าเชื้อตามคำแนะนำของผู้ผลิตแต่ละรุ่น

3. Temporary Crown & Bridge Resin – เรซินสำหรับครอบฟันและสะพานฟันชั่วคราว

การใช้งาน: ใช้ผลิตครอบฟันและสะพานฟันชั่วคราว (Temporary Crown & Bridge หรือ Provisional Restoration) เพื่อใช้งานในช่วงระหว่างการรักษาก่อนเข้าสู่การบูรณะถาวร

จุดเด่นของเรซิน: เน้น ความแข็งแรง ความทนทานต่อการแตกหัก ความทนต่อการสึกหรอ ความคงตัวของสี และความสามารถในการคงรูป เพื่อให้ชิ้นงานสามารถรองรับการใช้งานตามระยะเวลาที่กำหนด

ตัวอย่างเรซินทันตกรรมยอดนิยม:

• Phrozen: สามารถรองรับวัสดุสำหรับงาน Temporary Restoration จากผู้ผลิตที่มีการ Validate Workflow ตามรุ่นเครื่องและ Resin Profile ที่กำหนด
  

4. Denture Resin – เรซินสำหรับงานฟันปลอม

การใช้งาน: ใช้ผลิตชิ้นส่วนของฟันปลอมในระบบ Digital Denture โดยสามารถแบ่งเป็น ฐานฟันปลอม (Denture Base), ฟันปลอม (Denture Teeth) และชิ้นงานสำหรับทดลองใส่ (Try-In) ตามรูปแบบการผลิตของแต่ละระบบ

จุดเด่นของเรซิน: เน้น ความแข็งแรง ความทนทาน ความคงรูป สีที่เหมาะสมกับช่องปาก และความเข้ากันได้ทางชีวภาพ โดยเฉพาะวัสดุที่ออกแบบมาเพื่อใช้งานในช่องปากโดยตรง

ตัวอย่างเรซินทันตกรรมยอดนิยม:

• Pac-Dent: Rodin Denture Base 2.0 – สำหรับฐานฟันปลอม
• Pac-Dent: Rodin Titan – สำหรับงานฟันปลอมดิจิทัล
• Pac-Dent: Rodin Try-In – สำหรับการทดลองใส่
• Pac-Dent: Rodin BioArch RPD Resin – สำหรับงานฟันปลอมบางส่วนแบบถอดได้
  
  
  
  
• Phrozen: รองรับ Digital Denture Workflow และวัสดุที่ผ่านการตรวจสอบตามระบบที่รองรับ
• KeyPrint: KeyDenture® Base – สำหรับฐานฟันปลอม
  
• KeyPrint: KeyDenture Try-In™ – สำหรับชิ้นงานทดลองใส่ใน Digital Denture Workflow
  

5. Gingiva / Soft Tissue Resin – เรซินสำหรับจำลองเหงือก

การใช้งาน: ใช้สร้างแบบจำลอง เหงือกและเนื้อเยื่ออ่อน เพื่อประกอบกับ Dental Model โดยเฉพาะงาน Implant Model และ Crown & Bridge Model ช่วยให้สามารถจำลองความสัมพันธ์ระหว่างฟัน เหงือก และโครงสร้างรอบข้างได้สมจริงมากขึ้น

จุดเด่นของเรซิน: แตกต่างจาก Model Resin ทั่วไปตรงที่เน้น ความยืดหยุ่น ความนุ่ม ความสามารถในการคืนรูป และสีที่ใกล้เคียงกับเนื้อเยื่อเหงือก ทำให้สามารถถอดหรือใส่ชิ้นส่วนของแบบจำลองได้โดยไม่เสียรูปง่าย

ตัวอย่างเรซินทันตกรรมยอดนิยม:

• Phrozen: Gingiva Mask Resin – วัสดุสำหรับสร้างเหงือกจำลอง มีความยืดหยุ่นและความคงรูป เหมาะสำหรับ Implant Model และ Crown & Bridge Model
  
• KeyPrint: KeyMask® – เรซินสำหรับสร้างแบบจำลองเหงือกและเนื้อเยื่ออ่อน ใช้ร่วมกับ Dental Model และ Digital Dental Workflow ตามข้อบ่งใช้ของผู้ผลิต
  

ข้อมูลเด่น: Phrozen Gingiva Mask Resin เป็นวัสดุเนื้อนุ่มที่มีความยืดหยุ่นและความคงรูป เหมาะสำหรับจำลองเนื้อเยื่อเหงือกใน Dental Model

6. Splint Resin – เรซินสำหรับเฝือกสบฟัน

การใช้งาน: ใช้ผลิตอุปกรณ์ทางทันตกรรม เช่น Occlusal Splint, Occlusal Guard และ Night Guard ตามข้อบ่งใช้ของวัสดุแต่ละรุ่น เพื่อใช้ในงานจัดการการสบฟันหรือปกป้องฟันจากแรงกัดและการขบฟัน

Occlusal Splint, Occlusal Guard และ Night Guard คืออะไร ?
คำเหล่านี้เกี่ยวข้องกับอุปกรณ์ที่ใช้ครอบหรือรองรับฟันเพื่อจัดการกับแรงสบฟันและการขบหรือบดฟัน โดยคำเรียกอาจแตกต่างกันตามลักษณะการใช้งานและข้อบ่งใช้ของอุปกรณ์ ดังนั้นการเลือกเรซินควรพิจารณาจากข้อบ่งใช้ของวัสดุโดยตรง ไม่ควรเลือกจากชื่อเรียกของชิ้นงานเพียงอย่างเดียว

จุดเด่นของเรซิน: เน้น ความแข็งแรง ความยืดหยุ่น ความทนทานต่อการสึกหรอ และความแม่นยำ เพื่อให้ชิ้นงานสามารถสวมใส่ได้พอดีกับผู้ป่วยและคงรูปร่างระหว่างการใช้งาน

ตัวอย่างเรซินทันตกรรมยอดนิยม:

• Pac-Dent: Rodin Splint 2.0
  
• Pac-Dent: Rodin Flexisplint – ออกแบบสำหรับงาน Splint โดยเฉพาะ
  
• KeyPrint: KeySplint® Hard
  
• KeyPrint: KeySplint® Soft เป็นเรซินสำหรับผลิตอุปกรณ์กลุ่ม Splint ตามข้อบ่งใช้ของแต่ละผลิตภัณฑ์
  

7. Custom Tray Resin – เรซินสำหรับถาดพิมพ์ปากเฉพาะบุคคล

การใช้งาน: ใช้ผลิต ถาดพิมพ์ปากเฉพาะบุคคล (Custom Impression Tray) ที่ออกแบบจากข้อมูลดิจิทัลของผู้ป่วย เพื่อให้ถาดมีรูปร่างและขนาดเหมาะสมกับช่องปากของแต่ละบุคคล สามารถใช้ในงาน Implant, Denture, Crown และ Bridge ตามข้อบ่งใช้ของวัสดุ

จุดเด่นของเรซิน: เน้น ความแข็งแรง ความแม่นยำ ความคงรูป และความสามารถในการรองรับแรงระหว่างการพิมพ์ปาก โดยวัสดุสำหรับการใช้งานทางคลินิกโดยตรงต้องมีคุณสมบัติด้าน Biocompatibility ตามข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์

ตัวอย่างเรซินทันตกรรมยอดนิยม:

• Pac-Dent: Rodin Bite Tray – สำหรับผลิต Bite Tray และงานถาดพิมพ์ปากตามข้อบ่งใช้ของวัสดุ
  
• KeyPrint: KeyTray® – เรซินสำหรับผลิต Custom Tray สำหรับงานทันตกรรมดิจิทัลตามข้อบ่งใช้ของผู้ผลิต
  

8. Castable Resin – เรซินสำหรับงานหล่อ

การใช้งาน: ใช้สร้างต้นแบบหรือ Pattern สำหรับนำเข้าสู่กระบวนการ หล่อโลหะ (Casting) หรือการอัดขึ้นรูป (Pressing) เช่น งาน Crown, Bridge และ Removable Partial Denture Framework

จุดเด่นของเรซิน: หัวใจสำคัญคือ ความแม่นยำของชิ้นงานและความสามารถในการกำจัดวัสดุออกจากแบบได้อย่างสะอาด (Clean Burnout) เพื่อให้รายละเอียดของชิ้นงานถูกถ่ายทอดไปยังวัสดุที่นำมาหล่อได้อย่างถูกต้อง

ตัวอย่างเรซินทันตกรรมยอดนิยม:

• Pac-Dent: Rodin Castable – เรซินสำหรับสร้าง Pattern สำหรับกระบวนการ Casting
  
• KeyPrint: KeyCast® – เรซินสำหรับสร้าง Pattern สำหรับกระบวนการ Investment / Casting ตามข้อบ่งใช้ของผู้ผลิต
  

9. Permanent Restoration Resin – เรซินสำหรับงานบูรณะฟันถาวร

การใช้งาน: ใช้สำหรับผลิตงานบูรณะฟันที่ออกแบบให้รองรับการใช้งานระยะยาวหรือถาวรตามข้อบ่งใช้ของวัสดุ เช่น ครอบฟัน (Crown), สะพานฟัน (Bridge), อินเลย์ (Inlay), ออนเลย์ (Onlay) และวีเนียร์ (Veneer) โดยการเลือกใช้เรซินต้องพิจารณาจากข้อบ่งใช้และการรับรองของวัสดุแต่ละรุ่นโดยตรง

จุดเด่นของเรซิน: เรซินกลุ่ม Permanent Restoration ต้องให้ความสำคัญกับ ความแข็งแรง ความทนทานต่อแรงบดเคี้ยว ความทนต่อการสึกหรอ ความสวยงาม ความคงตัวของสี และความเข้ากันได้ทางชีวภาพ (Biocompatibility) เพื่อให้เหมาะสมกับลักษณะการใช้งานของงานบูรณะฟันแต่ละประเภท

นอกจากนี้ ควรพิจารณาคุณสมบัติทางกลและข้อกำหนดด้านการใช้งานของวัสดุแต่ละรุ่น รวมถึงขั้นตอนการพิมพ์ การล้าง การอบหลังพิมพ์ (Post-Curing) และการตกแต่งชิ้นงานตามคำแนะนำของผู้ผลิต เพื่อให้ได้คุณสมบัติของชิ้นงานตามที่วัสดุได้รับการออกแบบไว้

ตัวอย่างเรซินทันตกรรมยอดนิยม:

• Pac-Dent: Rodin RapidCeram – Ceramic Nanohybrid Resin สำหรับงานบูรณะฟัน เช่น Crown, Bridge และงานบูรณะที่ต้องการการใช้งานระยะยาว
  
• Pac-Dent: Rodin Sculpture 2.0 – เรซินสำหรับงาน Crown & Bridge, Inlay, Onlay และ Veneer ปัจจุบันมีปริมาณเซรามิกส์ผสมมากถึง 60%
  
• Pac-Dent: Rodin EnVision – เรซินสำหรับงานบูรณะ เช่น Inlay, Onlay และ Veneer ตามข้อบ่งใช้ของผู้ผลิต มีจุดเด่นตรงความบางที่ใช้ปริ้นได้ และยังมีความแข็งแรง
  

Caution: Permanent Restoration work involves direct use in the oral cavity. Therefore, it is essential to verify the Indication, Biocompatibility, Technical Data Sheet (TDS), Instructions for Use (IFU), printer model, and Resin Profile of each material before actual use. Additionally, strictly follow the post-processing procedures specified by the manufacturer.

**Note: The above classification of dental resins is based on material usage characteristics in 3D printing to make material selection easier to understand. This does not mean that all dental resins are limited to only 9 categories, nor that every product can be used for all such applications. When selecting materials, always check the Indication, Biocompatibility, Mechanical Properties, printing methods, and post-processing steps according to the technical information and recommendations of each product's manufacturer.**

How do dental resins work?

Dental Resin is a type of photopolymer resin that cures when exposed to light at the appropriate wavelength. A 3D printer (dental 3D printer) creates parts layer by layer from 3D model data. The general process consists of:

1. Scanning the oral cavity or creating a 3D model.
2. Designing the part using CAD software.
3. Preparing the file for printing (Slicing).
4. Pouring dental resin into the resin vat.
5. Printing the part using SLA, DLP, or LCD technology.
6. Washing excess resin from the part (Washing).
7. Post-curing with light according to material specifications.
8. Finishing and inspecting the part before use.

**The washing and post-curing steps are very important for the part's properties, as the post-printing process can affect polymerization. Strictly follow the manufacturer's datasheet to ensure the part meets the required specifications.**

 

What are the mechanical properties of dental resins?

When choosing dental resins, look beyond just the word "strong," because each type of material requires different mechanical properties, such as Flexural Strength, Flexural Modulus, Impact Resistance, and Hardness.

 

Why is the biocompatibility of dental resin important?

Biocompatibility is a critical factor when a part will come into contact with a patient. Considerations include:

1. Which area the part will contact.
2. Whether it will contact the oral mucosa.
3. The duration of contact.
4. Whether the material has an indication for that specific use.
5. How the manufacturer specifies washing and post-curing.

Material composition, manufacturing processes, and post-processing are key factors affecting the biocompatibility results of 3D-printed dental resins, and each type of resin may yield different results.

Therefore, the term "Dental Resin" does not mean that the material can be used in the oral cavity in every case. Always check the indications and the datasheet of each material model before actual use.

 

Why is post-processing important?

Printing a part is not the completion of the manufacturing process, as most dental resins require post-printing steps such as:

Washing → Removing excess resin → Post-curing → Support removal → Finishing → Quality inspection

Research on the effect of post-processing on resin biocompatibility shows that different post-processing methods are used, and there is no single protocol that is appropriate for all resins. Therefore, following the manufacturer's recommendations is essential.

 

Why must you choose the right resin for the job?

Choosing a dental resin should not be based solely on whether the print looks good, but must consider multiple properties simultaneously:

Accuracy: Dental work requires high precision, especially for models used as a foundation for designing restorations or surgical guides.

Mechanical Properties: Each application requires different levels of strength; for instance, a model resin might prioritize hardness and dimensional stability, while materials for splints or soft tissue may require more flexibility.

Biocompatibility: If the part will contact a patient, ensure the resin is designed and certified for such use. Academic reviews show that dental resin biocompatibility depends on several factors, including material composition, printing methods, and post-processing.

Post-Curing: Printing is not the final step; parts must undergo washing and post-curing as specified by the manufacturer, as these processes affect the degree of conversion and material properties.

Compatibility with printers: Each dental resin may be developed for different light systems and printers, such as SLA, DLP, or LCD, including the light source's wavelength. Therefore, check the compatibility and printing profile before use.

 

Precautions when using dental resins

Using dental resins requires control from material storage to post-processing. Things to verify include:

• Using the correct resin for the type of work.
• Checking the expiration date and storage conditions.
• Checking compatibility with the 3D printer.
• Using an appropriate printing profile.
• Following washing procedures.
• Performing post-curing according to the Instructions for Use.
• Avoiding the use of general-purpose resins on patients.
• Verifying certification documents and biocompatibility for applications contacting patients.
• Checking sterilization requirements if the part needs to be sterilized.

For materials used on patients, strictly follow the manufacturer's recommendations, as changing printing, washing, or post-curing steps can affect the properties of the part.

 

Frequently Asked Questions about Dental Resin (FAQ)

Q: How many types of dental resin are there?
A: There is no fixed number of dental resin types, as they can be classified by technology, material, properties, and indications in many ways. This article categorizes them into 9 groups based on usage: Model, Surgical Guide, Temporary Crown & Bridge, Denture, Gingiva / Soft Tissue, Splint, Custom Tray, Castable, and Permanent Restoration Resin.

Q: Can dental resin be used with generic 3D printers?
A: It should not be assumed that dental resin can be used with every 3D printer, as you must check material-to-printer compatibility, including the light source wavelength, resin profile, printing parameters, and the workflow defined by the manufacturer. Additionally, some resins are validated only for specific printer models; therefore, verify the compatible printer list and resin profile of each model before use.

Q: Can Model Resin be used to make a Surgical Guide?
A: No, Model Resin should not be automatically used as a substitute for Surgical Guide Resin, as each material has different properties and indications. If you need to produce a surgical guide, choose a material specifically designated by the manufacturer for such purposes and verify the requirements for strength, dimensional stability, cleaning, post-curing, and sterilization before clinical use. For example, Rodin Surgical Guide 2.0 is designed for surgical guide production, and the manufacturer specifies that it supports sterilization via autoclave according to the material's validated requirements and workflow.

Q: Can all dental resins be used in the oral cavity?
A: No, not all dental resins are automatically safe for use in the oral cavity. You must directly check the indication, biocompatibility, and Instructions for Use (IFU) for that specific resin model. Materials designed for creating models, such as Model Resin, should not be used in the oral cavity or on patients unless specified by the manufacturer.

Q: Why must dental resin be post-cured?
A: Post-curing is a crucial step in producing 3D-printed resin parts because post-processing conditions affect the material's mechanical properties, strength, dimensional stability, and application-related performance. Therefore, follow the duration, temperature, equipment, and post-curing conditions specified by the manufacturer for each resin and printer model.

 

Conclusion

Dental resin is a vital material for producing dental parts via 3D printing, and there is more than one type, as each model is designed for specific applications. This article divides resins into 9 groups based on usage: dental models, surgical guides, temporary crowns and bridges, dentures, gingiva/soft tissue, splints, custom trays, castable parts, and permanent restoration parts.

Selecting the right material should involve evaluating the type of work, mechanical properties, accuracy, flexibility, durability, biocompatibility, printer compatibility, and post-processing steps. Do not base your selection solely on the brand name or print resolution.

For those selecting materials for actual use, it is recommended to check the Technical Data Sheet (TDS), Instructions for Use (IFU), Safety Data Sheet (SDS), and the indications of that resin model from the manufacturer before use, especially for parts that will contact patients.

 

References for resin classification

Phrozen Dental – Dental Resins

Phrozen Dental – Digital Dental Workflow

Pac-Dent – 3D Printing Materials

KeyPrint – Precision 3D Resins