12 ปัญหางานพิมพ์ผิดพลาดของเครื่องพิมพ์ 3D ระบบ LCD และวิธีแก้ไข

หากพบชิ้นงานหลุดจากฐานเป็นประจำ ควรตั้งค่าระนาบฐานพิมพ์ใหม่ด้วยวิธีที่ผู้ผลิตแนะนำ โดยปกติแล้วหากใช้กระดาษ A4 เป็นตัวตั้ง ความหนา 80 ไมครอน FEP Film ความหนา 127 ไมครอน ดังนั้นระยะห่างที่เหมาะสมระหว่างฐานพิมพ์และฟิล์มด้านล่าง ไม่ควรเกิน 50-70 ไมครอน หรือ 1-2 layer นั่นเอง

เพิ่มเวลาการฉายแสงที่ชั้นฐานขึ้นอีก 5-10% จากปกติ เพื่อให้มีความแข็งแรงมากยิ่งขึ้น ใน Chitubox หรือ Slicer มักใช้คำว่า Bottom Exposure Time

ใช้กระดาษทรายหยาบขัดที่ฐานพิมพ์ เพื่อเพิ่มความขรุขระและพื้นที่ผิวสัมผัสระหว่างเรซินและชิ้นงานให้มากขึ้น หรือหากมีเครื่องมืออาจใช้การเจาะรูขนาดเล็กเพื่อช่วยก็สามารถทำได้

FEP PFA หรือ NFEP Film มีอายุการใช้งาน สังเกตได้จากเวลาเทน้ำเรซินออก หากไม่มีเรซินเกาะหรือติดอยู่เลย แสดงว่ายังมีสมบัติ “ไม่เกาะผิว” สูงอยู่จึงยังใช้งานได้ หากเรซินไหลยากแสดงว่าพื้นผิวเริ่มเสื่อมสภาพแล้ว

หรือในกรณีที่มีฝ้า หรือรอยขีดข่วนจากการใช้งาน ก็ส่งผลต่อความเข้มแสงที่ส่องผ่านออกมาได้เช่นกัน

เครื่องรุ่นใหม่ๆ อย่าง Saturn 4 จะเริ่มแจ้งเตือนเมื่อพิมพ์เกิน 60,000 ชั้นขึ้นไป

เรซินกลุ่ม ABS-like หรือ PP-like หรือ Flexible จะมีความหนืดมากกว่าปกติ ดังนั้นควรตั้งเวลา Delay 2-5 วินาที ก่อนฉายแสงหลังจากแท่นพิมพ์เคลื่อนที่ลงสุด เพื่อให้เรซินเซ็ทตัวก่อนเริ่มฉายแสง

ปัญหานี้มักไม่เกิดในบ้านเราเนื่องจากเรซินทำงานได้ดีที่อุณหภูมิ 25-30 องศาเซลเซียส เครื่องพิมพ์บางรุ่นจึงมีระบบฮีทเตอร์ให้ความร้อนติดมาด้วย แต่เนื่องจากประเทศไทยมีอุณหภูมิอยู่ในช่วงนี้อยู่แล้ว โอกาสที่ปัญหาจะเกิดจากสาเหตุนี้จึงมีน้อยมาก

Support ต้องอยู่ในจุดที่เริ่มขึ้นชิ้นงาน หรือจุดล่างสุด หลายโปรแกรมในโหมด auto support จะผิดพลาดตรงนี้ นอกจากนี้ควรมีขนาดที่ใหญ่พอสำหรับรับแรงดึงได้ โดยไม่เสียหายระหว่างการพิมพ์ ขนาดที่เหมาะสมมีตั้งแต่ 0.6-1.2 มม. ที่ปลายสุดซึ่งสัมผัสชิ้นงาน

สามารถเพิ่มได้ 1-2 วินาที ขึ้นกับชนิดเรซิน วิธีแก้นี้ไม่เหมาะกับงานกลุ่มจิวเวลรี่ เพราะจะทำให้รายละเอียดหายไป แต่ถ้าเป็นงานต้นแบบ งานฟิกเกอร์ทั่วไป สามารถทำได้ โดยไม่สูญเสียรายละเอียด

ไม่ควรวางชิ้นงานราบหรือ Flat กับพื้น เพราะจะเกิดแรงดึงมากที่สุด ควรหมุนอย่างน้อย 30-45 องศา เพื่อลดพื้นที่ดังกล่าว

การพิมพ์เรซินในพื้นที่ปิดจะทำให้เกิดสุญญากาศขณะยกตัวขึ้น จึงจำเป็นต้องเจาะรูระบายอากาศ

มาสเตอร์คลาสการพิมพ์เรซิน: วิธีการเจาะรูระบายเรซิน

เป็นวิธีแก้ไขที่ดีที่สุด รวมถึงหมั่นตรวจสอบเรซินตกค้างในถาดพิมพ์ทุกครั้งหลังการพิมพ์

LCD screens with dead pixels can still function normally. If necessary, you can place your work in areas that are not affected.

เศษที่ติดสะสมไปเรื่อยๆ จนติดขึ้นมากับชิ้นงาน เหมือนในปัญหาข้อ 2 หรือบางกรณีก็เกิดจากพื้นสัมผัส FEP ชั้นที่พิมพ์สูงมาก จนไม่สามารถลอกชิ้นงานออกได้

อาจเกิดได้จากขั้นตอนการ Slice หรือตัวไฟล์ 3D Model มีจุดที่มีปัญหาทำให้เกิดการ Slice ผิดพลาด

เทเรซินออกจากถาดให้หมด ทำความสะอาด จากนั้นใช้นิ้วดีดเบาๆ ที่ตัวฟิล์ม ต้องมีเสียงตึงและแน่น ไม่หย่อน

การจัดวางชิ้นงานโดยลดพื้นที่การพิมพ์ต่อชั้นให้เหลือน้อยที่สุด จะช่วยลดปัญหาการเกิดครีบที่ชิ้นงานได้

Support ที่ใหญ่ขึ้น จะช่วยตรึงชิ้นงานให้คงรูปร่างตามเดิมได้ดีขึ้นในบางกรณีอาจต้องใช้ support ขนาด 1.2-1.5 mm เลย สำหรับงานเรขาคณิตขนาดใหญ่เช่น พวกกล่อง ขวดผนังบาง หรืองานทรงกลมแบน รวมถึงการเพิ่มความถี่ของ Support ก็สามารถช่วยได้

สืบเนื่องจากข้อแนะนำข้างต้น คือให้ชิ้นงานเซ็ทตัวสมบูรณ์ก่อน ค่อยตัด Support ออก ซึ่งจะยุ่งยากมากขึ้น เนื่องจาก support จะเปราะและแตกหักง่าย “ควรตัดให้ห่างจากชิ้นงาน” แล้วค่อยนำไปตะไบหรือขัดเก็บงานอีกที เพื่อป้องกันไม่ให้ผิวชิ้นงานเสียหาย (เนื่องจาก Support ถูกอบรวมไปกับชิ้นงานแล้ว)

แรงดึง/ชั้น ที่มากเกินปกติ ทำให้ผิวของชิ้นงานเสียหาย เกิดเป็นรอยสีขาวขึ้น

การปล่อยให้ IPA ระเหยไปเอง หรือการล้างที่ไม่สะอาด จะทำให้ IPA กัดชิ้นงานจนเกิดเป็นรอยคราบสีขาว ซึ่งแก้ไขได้ยาก ดังนั้นควรเป่า IPA ให้แห้งสนิทก่อนทำขั้นตอนถัดไป

IPA หลังจากใช้งานไปนานๆ จะเปลี่ยนจากสีใสสะอาดเป็นสีขุ่นตามปริมาณเรซินที่ล้างออก ซึ่งบางครั้งเศษเรซินที่ตกค้างอาจมาเกาะติดชิ้นงานพร้อมกับ IPA ได้ ดังนั้นจึงควรเปลี่ยนใหม่เพื่อรักษาคุณภาพของชิ้นงานหลังพิมพ์ให้คงเดิม ตัวอย่างภาพด้านล่างคือ IPA ที่เริ่มทำความสะอาดได้ไม่ดีแล้วและควรเปลี่ยนได้แล้ว

เรซินเกือบทุกชนิด “มีค่าการหดตัว” หรือ Shrinkage ที่แตกต่างกันออกไป มีตั้งแต่ 0.XX% จนไปถึง 3% โดยปริมาตร ดังนั้นควรเผื่อความคลาดเคลื่อนดังกล่าวด้วย ปกติผู้ผลิตเรซินจะมีข้อมูลส่วนนี้อยู่เกือบทั้งหมด บางครั้งขนาดอาจจะหายไปถึง 10% เลยก็เป็นไปได้ โดยเฉพาะรูเจาะ รูยึดต่างๆ

คู่มือการชดเชยค่าความคลาดเคลื่อนใน CHITUBOX

ส่วนนี้อาจมีความผิดพลาดด้าน Firmware หรือการฉายแสงที่ผิดปกติ ซึ่งต้องตรวจสอบกับผู้ผลิต หรือตัวแทนจำหน่าย ในบางครั้งอาจพบงานที่ยืด ยาว สูง ผิดปกติได้เลย

สำหรับคนที่พิมพ์งานกลวง (hollow) แล้วลืมเจาะรูระบายเรซินออก ทำให้มีเรซินค้างอยู่ในชิ้นงาน ซึ่งไม่มีทางแข็งตัวได้ (เพราะไม่โดนแสง UV) จนค่อยๆ ซึมหรือกัดพื้นผิวชิ้นงานออกมา

กรณีนี้อาจเกิดขึ้นได้น้อย โดยเกิดจากเรซินที่ไม่ได้คุณภาพ ซึ่งเมื่อพิมพ์เสร็จจะยังไม่เห็นความผิดปกติ แต่เมื่อนำไปอบหรือตั้งทิ้งไว้จะเกิดรอยร้าวขึ้น อีกสาเหตุหนึ่งคือเรซินหมดอายุ หรือจัดเก็บไม่เหมาะสมจนเสื่อมสภาพ

เรซินกลุ่มนี้สามารถละลาย แตกหัก หรือสูญเสียมวลจากความชื้นได้ จึงจำเป็นต้องอบยูวีเพื่อให้เรซินเกิดปฏิกิริยาเคมีจนสมบูรณ์ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาดังกล่าว

สารเคมีบางตัวที่ใช้เคลือบผิวและทำสี ทำให้เกิดการกัดกร่อนทางเคมีเช่นเดียวกับ IPA ดังนั้นควรตรวจสอบให้ดีว่า ชุดทำสีที่นำมาใช้ ไม่ทำปฏิกริยากับสารกลุ่มอะคริลิก

การที่พื้นที่ผิวสัมผัสมาก ทำให้แรงดึง (suction force) มากขึ้นตามไปด้วย ส่งผลให้เวลาดึงชิ้นงานขึ้นแต่ละครั้ง เกิดแรงภายในชิ้นงานจนเสียรูปร่าง หากสังเกตจะได้ยินเสียงชิ้นงานหลุดจากฟิล์มดังชัดเจน ซึ่งการแก้ไขอาจต้องหามุมการวางชิ้นงานใหม่หรือบางครั้งก็ไม่สามารถแก้ไขได้ ต้องไปเก็บงานภายหลัง

ปัญหานี้สามารถเกิดขึ้นจากสุญญากาศและตัวดูดสุญญากาศ (Suction Cup) ได้เช่นเดียวกัน

แกนแนวตั้งหรือแกน Z ของเครื่องในปัจจุบัน (2026) ได้คุณภาพมาตรฐานทั้งหมด ทั้งนี้หากใช้ไปนานๆ อาจมีการเสื่อมสภาพหรือมีฝุ่นเข้าไปสะสมในตัวบูชของแกน ซึ่งบางครั้งอาจมองไม่เห็น ดังนั้นการถอดออกมาทำความสะอาดจึงเป็นวิธีที่เหมาะสมที่สุด อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หรือเมื่อพบปัญหา

โดยปกติแล้วเครื่อง LCD 3D Printer จะมีจุดเหมาะสมในการฉายแสงที่น้อยมาก หากคลาดเคลื่อนไป 2-3 วินาที รายละเอียดขนาดเล็กก็จะเริ่มหายไปแล้ว รวมถึงเรซินแต่ละ “ยี่ห้อ” และ “สี” ก็มีจุดเหมาะสมไม่เหมือนกัน ดังนั้นหากตัวเครื่องมีระบบการ Calibration ก็จะช่วยให้ผู้ใช้หาจุดที่เหมาะสมได้ง่ายขึ้น

เครื่องพิมพ์ 3 มิติ แต่ละเครื่องก็มีสเปคแตกต่างกันออกไป เครื่องเรซินราคาถูกในไทยมีความละเอียด อยู่ในระดับ XY Resolution 15-50 ไมครอน หากฟีเจอร์เล็กมากๆ อาจไม่สามารถปริ้นให้ขึ้นรายละเอียดได้

ผู้ผลิตเรซินแต่ละชนิดมักจะแนะนำน้ำยาล้างที่เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์ของตน ดังนั้นหากพบปัญหานี้ควรตรวจสอบข้อมูลในส่วนนี้

เรซินกลุ่มวิศวกรรมที่มีความหนืดสูง หรือเรซินกลุ่มยืดหยุ่น มักพบปัญหาผิวเหนียว (Sticky) แม้จะล้างด้วย IPA หรือน้ำยาล้างตามที่ผู้ผลิตแนะนำแล้วก็ตาม ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ โดยความเหนียวนี้จะหายไปหลังจากผ่านการอบด้วยยูวี

สำหรับคนที่ทำชิ้นงานกลวง แต่ลืมเจาะรูระบายเรซินออกจะเจอปัญหาเรซินค่อยๆซึมออกมาเมื่อเวลาผ่านไป มักพบพร้อมกับการแตกหัก ร้าว รูรั่วของชิ้นงาน

IPA หากทิ้งไว้นานๆ จะดูดความชื้นในอากาศทำให้มีความเหนียวมากขึ้น ประสิทธิภาพในการละลายเรซินก็ด้อยลง สังเกตง่ายๆว่าของใหม่ จะได้กลิ่นไอระเหยที่รวดเร็ว ตั้งแต่เท ในขณะที่ IPA ที่ทิ้งไว้ในบรรจุภัณฑ์ล้าง จะไม่ค่อยได้กลิ่นแล้ว เนื่องจากเริ่มเสื่อมสภาพ

ข้อนี้ทำให้บริเวณตรงกลางเริ่มแอ่นตัว เนื่องจากไม่มีอะไรมารองรับ รวมถึงแรงดึงมหาศาลในช่วงการยกชิ้นงานขึ้น

เรซินชนิด Flexible มีแนวโน้มจะห้อยตัวมากกว่าเรซินปกติอยู่แล้ว ดังนั้น ไม่ควรวางชิ้นงานให้เป็นระนาบมาก ควรมีมุมเอียง 30-45 องศา เป็นอย่างน้อย

IPA หากทิ้งไว้นานจะดูดความชื้นจากอากาศทำให้มีความเหนียวมากขึ้น และประสิทธิภาพในการละลายเรซินจะด้อยลง สังเกตได้ง่ายๆ ว่าของใหม่จะมีกลิ่นไอระเหยที่รุนแรงตั้งแต่ตอนเท ในขณะที่ IPA ที่ทิ้งไว้ในภาชนะล้างจะแทบไม่ได้กลิ่นแล้วเนื่องจากเริ่มเสื่อมสภาพ