LuBan (เขียนได้ทั้ง Luban และ LuBan 3D) เป็นโปรแกรมจัดการไฟล์ 3D Model ที่ทำสิ่งที่ Slicer ทั่วไปไม่ถนัด เช่น ตัดโมเดลใหญ่เป็นชิ้นพร้อมสลักสวม ทำโครงตาข่าย (Wireframe) ตัดโมเดลเป็นแผ่นสำหรับเครื่อง Laser Cut และแปลงภาพถ่ายเป็น Lithophane ทีม Sync Innovation ใช้งานจริงมาหลายปี บทความนี้สรุปฟีเจอร์ที่ใช้บ่อย ข้อดีข้อเสีย และเหมาะกับใคร
ฟังก์ชัน Plate และ Module
ฟังก์ชัน Hash และ Stack สำหรับงาน Laser Cut
LuBan คืออะไร ใครพัฒนา
LuBan พัฒนาโดย Professor Larry Sass จาก MIT และ Lujie Chen จาก SUTD (Singapore University of Technology and Design) เริ่มจากงานวิจัยด้านการออกแบบและผลิตดิจิทัล ไม่ได้ตั้งใจทำเพื่อการค้า แต่มีผู้สนใจมากจึงเปิดให้ใช้และขายไลเซนส์ เพื่อนำรายได้ไปพัฒนาต่อ ใช้ได้บน Windows และ macOS
ฟีเจอร์หลักที่ใช้บ่อย
- Module: ตัดโมเดลใหญ่เป็นชิ้นตามขนาดเครื่องพิมพ์ พร้อมสลักสวม (Plug)
- Wireframe: สร้างโครงตาข่ายตามผิวโมเดล
- Stack / Hash: ตัดโมเดลเป็นแผ่นสำหรับเครื่อง Laser Cut
- Lithophane: แปลงภาพถ่ายเป็นภาพนูนที่เห็นเมื่อส่องไฟ
- Plate: แบ่งโมเดลเป็นแผ่นประกบแบบจิ๊กซอว์
Module: ตัดโมเดลใหญ่ให้พิมพ์บนเครื่องเล็กได้
หน้าจอ Module: กำหนดขนาดชิ้นที่ต้องการแล้วโปรแกรมแบ่งให้อัตโนมัติ
เครื่อง FDM ทั่วไปมีพื้นที่พิมพ์ราว 22–35 ซม. ถ้าจะทำโมเดลขนาดคนหรือป้ายขนาดใหญ่ ต้องตัดเป็นชิ้น ฟังก์ชัน Module ช่วยได้มาก
- ใส่ขนาดพื้นที่พิมพ์ต่อชิ้น โปรแกรมแบ่งให้อัตโนมัติ
- สร้างสลักสวมให้ทุกรอยต่อ ประกอบตรงตำแหน่งโดยไม่ต้องทำเอง
- ใส่เลขกำกับแต่ละชิ้น ไม่สับสนตอนประกอบ
- Export เป็น .stl และ .dxf / .svg สำหรับโปรแกรมอื่น
ซ้าย: ชิ้นละ 30×30×30 มม. / ขวา: ชิ้นละ 60×60×60 มม.
มือใหม่ให้เริ่มจากหมวด Output แล้วใส่ขนาดชิ้นที่ต้องการก่อน ค่อยปรับค่าอื่นภายหลัง ข้อเสียคือโปรแกรมตัดตามระยะตัวเลข ไม่ได้ดูว่าควรแยกตรงข้อต่อแขน ขา หรือคอ เหมือนคนตัดเอง งานฟิกเกอร์ที่ต้องการรอยต่อสวยจึงยังต้องตัดเองใน Slicer หรือโปรแกรม 3D
ไฟล์ที่ได้มีสลักสวมและเลขกำกับชิ้นมาให้
ซ้าย: ชิ้นส่วนที่พิมพ์แยกตามที่ LuBan ตัดไว้ / ขวา: ประกอบเสร็จเป็นตัวเดียว
ปัจจุบัน Slicer ฟรีหลายตัว เช่น Bambu Studio, OrcaSlicer และ PrusaSlicer มีเครื่องมือ Cut พร้อมสลักหรือเดือย (Connector) ให้แล้ว งานตัดไม่กี่ชิ้นทำใน Slicer ได้เลย LuBan จะคุ้มเมื่อต้องตัดเป็นหลายสิบชิ้นอัตโนมัติ หรือถ้ามีเครื่องพิมพ์ขนาดใหญ่ เช่น Sync C1000 ก็ลดจำนวนชิ้นที่ต้องตัดลงได้มาก
Wireframe: ทำโครงตาข่ายตามผิวโมเดล
สร้างโครงตาข่ายวิ่งตามผิวโมเดล
สร้างโครงถักวิ่งตามผิวของโมเดล กำหนดขนาดเส้น ความถี่ และความโปร่งได้ ใช้ทำโคมไฟ ของตกแต่ง หรือภาชนะใส่ของ ถ้าต้องการช่องใส่ของให้ใช้คำสั่ง Split ตัดส่วนบนออก
ชิ้นงานโครงตาข่ายที่พิมพ์เสร็จ และแบบตัดส่วนบนเป็นที่ใส่ของ
Stack และ Hash: ตัดโมเดลเป็นแผ่นสำหรับ Laser Cut
Stack ตัดโมเดลเป็นแผ่นซ้อนกันตามความหนาวัสดุ
Stack ตัดโมเดลเป็นแผ่นซ้อนตามความหนาของไม้หรืออะคริลิก เหมาะกับเครื่อง Laser Cut มากกว่าเครื่องพิมพ์ 3 มิติ เพราะแต่ละแผ่นหน้าตัดเท่ากันทั้งความหนา ได้งานที่สวยกว่า ไฟล์ที่ Export มีทั้ง .dxf และ .svg พร้อมเลขลำดับชั้น นำไปยิงได้ทันที
ซ้าย: แยกชั้น Stack ในโปรแกรม LuBan / ขวา: แบบแผ่นที่ Export ไปตัดด้วยเครื่อง Laser Cut
Hash ซับซ้อนกว่า เป็นแผ่นเสียบขัดกันเป็นโครง (แบบตัวต่อไม้) ก่อนประกอบแนะนำให้แคปภาพโมเดลที่เสร็จแล้วเก็บไว้ดู และใช้เลขกำกับชิ้นที่โปรแกรมทำให้
Hash แบ่งเป็นแผ่นเสียบขัดกันเป็นโครง
Lithophane: เปลี่ยนภาพถ่ายเป็นภาพนูนเรืองแสง
ก่อนและหลังแปลงภาพถ่ายเป็นโมเดล Lithophane
โปรแกรมใช้ความต่างของความสว่างในภาพมาสร้างความหนาบางของแผ่น ส่วนมืดหนา ส่วนสว่างบาง เมื่อส่องไฟจากด้านหลังจะเห็นเป็นภาพชัด แผ่นขนาด 20×15 ซม. ใช้เวลาพิมพ์ราว 6–7 ชั่วโมงบนเครื่อง FDM ทั่วไป (เครื่อง CoreXY รุ่นใหม่จะเร็วกว่านี้) แนะนำใช้ เส้น PLA สีขาว พิมพ์ตั้งแผ่นขึ้นและใช้ Infill 100%
ซ้าย: โมเดลพร้อมพิมพ์ / ขวา: ภาพที่เห็นเมื่อส่องไฟ
ฟังก์ชัน Hexa ทำโคมไฟหกเหลี่ยม เหมาะทำของขวัญและของชำร่วย
ไลเซนส์และราคา LuBan
LuBan มีทั้งเวอร์ชันฟรีที่ใช้งานได้แบบจำกัด แบบทดลองใช้ และไลเซนส์แบบเสียเงินหลายรูปแบบ ทั้งรายเดือน รายปี และแบบถาวร ราคาและเงื่อนไขอาจเปลี่ยนแปลงได้ จึงแนะนำให้ตรวจสอบหรือสอบถามโดยตรงที่ เว็บไซต์ LuBan ก่อนตัดสินใจซื้อ ถ้าใช้ไม่บ่อย ลองขอทดลองใช้ก่อน หรือเลือกไลเซนส์ระยะสั้นเฉพาะช่วงที่มีโปรเจกต์
สรุป: LuBan เหมาะกับใคร
- เหมาะ: Maker ร้านรับพิมพ์ 3 มิติ และคนทำของชำร่วยที่ต้องตัดโมเดลใหญ่บ่อย ทำ Lithophane หรือมีทั้งเครื่องพิมพ์ 3 มิติและ Laser Cut
- ไม่จำเป็น: ถ้าตัดโมเดลแค่ไม่กี่ชิ้นต่อเดือน เครื่องมือ Cut ใน Slicer ฟรีก็เพียงพอ
สนใจเครื่องพิมพ์ 3 มิติสำหรับงานโมเดลใหญ่และของชำร่วย ดู เครื่อง FDM 3D Printer หรือสอบถามฝ่ายขาย โทร 090-998-8151 / LINE @sync.innovation
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
LuBan ใช้ฟรีได้ไหม
มีเวอร์ชันฟรีที่ใช้งานได้แบบจำกัด และมีแบบทดลองใช้ฟรี ส่วนเงื่อนไขล่าสุดของแต่ละแบบให้ตรวจสอบที่เว็บไซต์ LuBan เพราะอาจมีการเปลี่ยนแปลง
LuBan ใช้กับเครื่องพิมพ์ยี่ห้อไหนได้
ทุกยี่ห้อ เพราะ LuBan ส่งออกเป็นไฟล์ .stl ไปเปิดใน Slicer ของเครื่องตามปกติ ส่วนงาน Laser Cut ส่งออกเป็น .dxf หรือ .svg
มีโปรแกรมฟรีทำ Lithophane ไหม
มีทั้งเว็บไซต์แปลงภาพออนไลน์ และปลั๊กอินใน Slicer บางตัว แต่ LuBan มีรูปแบบให้เลือกหลากหลายกว่า เช่น แบบโค้งและโคมหกเหลี่ยม
